SPOT, EAÜ ülkeleri arası yük taşımacılığını zorlaştırabilir

Mal Menşei Doğrulama Sistemi’nin (SPOT) devreye alınması, Avrasya Ekonomik Birliği (EAÜ) ülkeleri arasındaki yük taşımacılığında ek zorluklar yaratabilir. Piyasa katılımcıları, EAÜ üyesi devletlerin ulusal bilgi sistemleri arasında entegrasyon bulunmamasının sınırlarda gecikmelere, idari yükün artmasına ve belge düzenlemede hata sayısının çoğalmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Taşıyıcılar hangi riskleri görüyor

Olası sonuçları, PEK taşımacılık şirketi ile “AvtoGruzEks” Karayolu Yük Taşıyıcıları ve Spedisyoncular Birliği duyurdu. Onların değerlendirmesine göre yeni gereklilikler, özellikle Rusya ile Kazakistan arasındaki yönlerde taşıyıcıların işini önemli ölçüde zorlaştırabilir.

PEK: SILK WAY direktörü Sergey Denisov’a göre SPOT’un devreye alınmasından sonra sınır kapılarının yakınında araç bekleme sürelerinin uzaması riski bulunuyor. Bugün bir yük aracının bir günlük bekleme maliyeti ortalama yaklaşık 10 bin ruble.

SPOT’un devreye alınmasından sonra ne değişecek

Yeni gerekliliklere göre şirketlerin, malın girişinden en geç iki takvim günü önce yaklaşan sevkiyata ilişkin elektronik belge düzenlemesi, öngörülen KDV ve özel tüketim vergisi (ÖTV) tutarında teminat ödemesini hazine hesabına yatırması ve sınırı geçmek için QR kodu alması gerekecek.

Piyasa katılımcılarını özellikle belgelerdeki olası hatalar endişelendiriyor. GTİP kodlarındaki, malın değerindeki, giriş tarihindeki, partinin kompozisyonundaki veya araca ilişkin bilgilerdeki yanlışlıklar ciddi sonuçlara yol açabilir.

Bazı durumlarda taşıyıcı, ihlallerin tespit edilmesinden sonra üç saat içinde varış ülkesinin topraklarını terk etmek zorunda kalacak.

Parsiyel yükler neden en çok etkilenecek

Yeni prosedür en çok parsiyel (konsolide) taşımalar için zor olabilir. Tek bir araçta birkaç ondan yüzden fazla ayrı sevkiyata kadar yük bulunabilir ve bunların her biri için ayrı bir belge seti düzenlenmesi ve ayrı bir QR kodu alınması gerekecek.

Kazakistan’ın mevcut gereklilikleri ek zorluklar yaratıyor. Bir dizi ürün kategorisi için şimdiden eşlik eden irsaliyelerin düzenlenmesi ve ilgili devlet kurumlarından izin belgelerinin alınması gerekiyor.

Bilgi sistemlerinin entegrasyonu sorunu

“AvtoGruzEks” Birliği Başkanı Vadim Filatov, SPOT’un devreye alınmasından sonra taşıyıcıların ve yük sahiplerinin muhtemelen bilgileri EAÜ’nün farklı ülkelerindeki birden fazla devlet bilgi sisteminde aynı anda tekrar girmek zorunda kalacağını belirtti.

Otomatik veri alışverişinin olmaması durumunda bu, manuel iş hacmini artıracak ve belge düzenlemede hata olasılığını yükseltecek.

İş dünyası hangi çözümü öneriyor

Piyasa katılımcıları, idari yükü azaltmak için EAÜ’nün tüm devletlerinin gerekliliklerini karşılayacak tek bir dijital belgenin oluşturulmasının yardımcı olacağını düşünüyor.

Böyle bir belge; yükün göndericisi ve alıcısı, araç, mallar, GTİP kodları, değer, hacimler ve gerekli izin belgelerine ilişkin bilgileri içerebilir.

Ancak bu tür bir çözümün hayata geçirilmesi şimdilik zor. Engellerden biri, Rusya ile Kazakistan arasında elektronik imzaların karşılıklı tanınması mekanizmasının bulunmaması; bu da ülkeler arasında tam teşekküllü elektronik belge akışını zorlaştırıyor.

Piyasa katılımcılarına göre, entegrasyon çözümlerinin daha da geliştirilmesi ve dijital gerekliliklerin birleştirilmesi, yeni kontrol mekanizmalarının EAÜ içindeki uluslararası taşımaların yavaşlamasına yol açmaması için kilit koşullar olabilir.